Buikgriep versus griep: waarom die naam eigenlijk nergens op slaat
Weinig medische termen zorgen voor zoveel verwarring als “buikgriep”. Het woord suggereert een variant van griep, en dat is het gewoon niet. Twee andere virussen, twee andere ziektebeelden, twee andere aanpakken. Toch komt de vraag “heb ik nou griep of buikgriep?” elk winterseizoen weer voorbij.
Buikgriep heeft niks met griep te maken
De volksnaam is misleidend. Wat we buikgriep noemen is gastro-enteritis: een ontsteking van maag en darmen, meestal veroorzaakt door het norovirus of rotavirus. Soms zit er een bacterie achter, of iets wat je gegeten hebt.
Echte griep (influenza) wordt veroorzaakt door het influenzavirus, dat zich richt op je luchtwegen. Andere plek in het lichaam, andere verwekker. Dat de Nederlandse taal er ooit “griep” van gemaakt heeft, is een taalkundig ongelukje waar generaties huisartsen inmiddels bij zuchten.
Klachten van buikgriep
De klachten zitten waar je ze verwacht: in maag en darmen.
- Misselijkheid en overgeven
- Diarree, van dun tot waterig
- Buikkrampen
- Soms wat verhoging of koorts
- Hoofdpijn en dat algemene beroerde gevoel
Het begint meestal abrupt. Je gaat ’s avonds nog gewoon naar bed en ligt om drie uur ’s nachts boven de wc. Binnen een paar dagen zakt het bij de meeste mensen weer weg. Het grootste risico is uitdroging, en dat geldt vooral voor jonge kinderen, ouderen en mensen die toch al kwetsbaar zijn.
Klachten van echte griep
Griep begint óók snel, maar voelt anders. Alsof je overreden bent.
- Koorts, vaak boven 38,5 °C
- Koude rillingen
- Spier- en gewrichtspijn waar je niet omheen kunt
- Hoofdpijn
- Droge hoest, pijnlijke keel
- Uitputting die soms weken blijft hangen
Diarree en overgeven horen bij volwassenen niet in dit rijtje. Kinderen met griep zijn er soms misselijk bij, maar veel tijd doorbrengen op de wc door diarree of overgeven past doorgaans niet bij een influenzabesmetting bij volwassenen.
Verkoudheid, griep of COVID-19?
De drie overlappen deels, en toch zijn er verschillen.
- Verkoudheid komt sluipend opzetten. Loopneus, niezen, keelpijn, hooguit wat verhoging.
- Griep slaat toe binnen enkele uren. Koorts, spierpijn, totaal geen fut.
- COVID-19 kan op griep lijken, maar reuk- of smaakverlies komt vaker voor en het klachtenbeeld varieert enorm per persoon.
Zonder test valt er niet met zekerheid te zeggen om welk virus het gaat. Het klachtenpatroon geeft een richting, geen diagnose.
Griepgolf en signalering
In Nederland wordt bijgehouden hoeveel mensen zich met griepachtige klachten bij de huisarts melden. Ligt dat aantal een paar weken achter elkaar boven een drempelwaarde, dan spreken we van een griepepidemie. Piek: hartje winter.
Buikgriep volgt geen strak seizoenspatroon, al piekt het norovirus meestal ook in de koude maanden. Uitbraken zie je vooral in scholen, kinderdagverblijven en zorginstellingen. Deze virussen zijn ontzettend besmettelijk, je hoeft nauwelijks iets aan te raken.
Besmetting beperken
Handhygiëne is en blijft het effectiefste dat je hebt.
- Handen wassen met water en zeep, zeker na de wc en voor het eten
- Hoesten en niezen in je elleboog
- Bekers, bestek en handdoeken niet delen zolang je ziek bent
- Thuisblijven tot de klachten weg zijn
Voor griep bestaat daarnaast de jaarlijkse griepprik voor risicogroepen. Tegen buikgriep is er geen algemene vaccinatie, met uitzondering van de rotavirus-vaccinatie voor bepaalde baby’s.
Thuis behandelen bij milde klachten
Bij buikgriep draait alles om vocht. Kleine slokjes water, thee of bouillon werken beter dan een halve liter in één keer, wat er meestal toch weer uitkomt. Bij fors vochtverlies helpt ORS, verkrijgbaar bij de apotheek. Weer eten zodra het gaat, en begin licht.
Bij griep: rust, drinken, geduld. Paracetamol tegen koorts en pijn, volgens de bijsluiter, en voor kinderen liever even navragen bij de apotheker. Doorwerken of gaan sporten “om het eruit te zweten” is een hardnekkig misverstand. Je lichaam heeft de energie hard nodig.
Wanneer bel je de huisarts
Neem contact op met de huisarts of huisartsenpost bij:
- Koorts die langer dan drie dagen aanhoudt of steeds terugkomt
- Klachten die na een week niet beter worden of juist verergeren
- Aanhoudend overgeven waarbij niets binnenblijft
- Tekenen van uitdroging: nauwelijks plassen, droge mond, sufheid, of bij baby’s een ingevallen fontanel
- Bloed in de ontlasting of het braaksel
- Ernstige buikpijn
- Een baby jonger dan drie maanden met koorts
- Twijfel over een kind, oudere of chronisch zieke in de buurt
Wanneer bel je 112
Bel meteen 112 bij:
- Ernstige benauwdheid of ademnood
- Verwardheid of iemand die niet goed aanspreekbaar is
- Pijn op de borst
- Blauwe lippen of huid
- Een kind dat niet meer wakker te krijgen is of erg slap wordt
Deze klachten horen niet bij een gewone griep of buikgriep. Wachten is dan geen optie.