Eind september begint bij de meeste huisartsenpraktijken het gedoe met de griepprik weer: brieven de deur uit, prikmiddagen inplannen, wachtkamers vol. Als je in Nederland een verhoogd risico loopt om ernstig ziek te worden van griep, valt er waarschijnlijk binnenkort een uitnodiging op je mat. Hieronder wat je kunt verwachten, met her en der wat kanttekeningen die je in de standaard folder niet altijd terugleest.
Wanneer start het griepseizoen in 2026?
De griepvaccinatiecampagne draait in Nederland al jaren op ongeveer hetzelfde ritme: eind oktober, begin november. Het RIVM prikt de exacte datum jaarlijks vast, en die kan een week schuiven afhankelijk van hoe snel de vaccins binnen zijn. Waarom dan en niet later? Griep piekt hier meestal ergens tussen kerst en eind februari, en je lichaam heeft na de prik zo’n twee weken nodig om antistoffen aan te maken. Prikken in oktober is dus geen willekeurige keuze, dat is precies op tijd.
In de uitnodigingsbrief staat trouwens gewoon een dagdeel. Kom je dan echt niet uit? Bellen, altijd bellen.
Voor wie is de griepprik bedoeld?
Het Nationaal Programma Grieppreventie (NPG) richt zich op mensen bij wie griep sneller uit de hand loopt. In grote lijnen:
- Iedereen van 60 jaar en ouder
- Mensen met een chronische long-, hart-, of nieraandoening, diabetes, of een verminderde weerstand (COPD en astma vallen hier ook onder)
- Mensen na een orgaantransplantatie
- Zwangeren vanaf ongeveer 22 weken, zodat de baby via de moeder ook wat bescherming meekrijgt
- Kinderen en volwassenen met een medische indicatie waarbij griep gevaarlijker verloopt dan bij anderen
Zorgpersoneel krijgt de prik via de werkgever, niet via de huisarts. Dat is een bewuste keuze om patiënten en cliënten te beschermen tegen besmetting vanuit de zorg zelf. De gedachte erachter is dus niet in de eerste plaats de zorgmedewerker zelf beschermen, maar de mensen om wie die zorgt.
Twijfel je of jij of je kind onder een van die indicaties valt? De volledige lijst met doelgroepen staat op Thuisarts.nl en bij het RIVM. Bel anders even je praktijk, zij zien meteen in het dossier hoe het zit.
Hoe verloopt de oproep?
De huisarts bepaalt op basis van je dossier of je een uitnodiging krijgt. Bij de meeste praktijken gaat dat automatisch, vaak volgens de praktijkhandleiding griepvaccinatie van het NHG. Afhankelijk van hoe modern je huisarts werkt, komt de uitnodiging per post, per e-mail, of via het patiëntenportaal binnen.
In die uitnodiging vind je:
- De datum en tijd (of een dagdeel waarin je kunt binnenlopen)
- Of je een afspraak moet maken of niet
- Wat je meeneemt: de brief en een ID
Verwacht je een oproep en blijft die uit? Toch even contact opnemen. Het gebeurt regelmatig dat een recente diagnose nog niet correct gecodeerd staat, waardoor je door de selectie glipt.
En als je hem juist niet wilt?
Deelname is vrijwillig. Geef even een seintje aan de praktijk als je hem overslaat, dan blijft er geen dosis voor je gereserveerd.
Griepprik en andere vaccinaties
Naast de griepprik loopt in het najaar bij bepaalde leeftijdsgroepen ook de pneumokokkenprik, die beschermt tegen ernstige infecties met de pneumokokkenbacterie zoals longontsteking en hersenvliesontsteking. Wie dit najaar aan de beurt is, hangt af van geboortejaar; je huisarts weet dat. Voor COVID-19 kan er daarnaast een najaarsronde zijn, met eigen doelgroepen. Krijg je meerdere uitnodigingen binnen een paar weken? Bij veel praktijken kunnen de griep- en de pneumokokkenprik in één bezoek, in de andere arm; het RIVM beschrijft per prik wie wanneer aan de beurt is. Bij de COVID-prik wordt soms wat spreiding geadviseerd, vooral als je daar eerder stevig op reageerde. Overleg is de moeite waard.
Werking en bijwerkingen
De prik biedt geen ijzeren garantie. Wat hij wél doet: de kans op een ernstig verloop flink verkleinen, vooral bij ouderen en mensen met onderliggend lijden. Bescherming bouwt zich op in ongeveer twee weken, en omdat het influenzavirus jaarlijks muteert, wordt het vaccin elk seizoen opnieuw samengesteld. Vandaar dat een prik uit 2025 je in 2026 niet meer dekt. Meer achtergrond over het virus en de vaccinatie staat in de LCI-richtlijn Influenza.
De bijwerkingen zijn doorgaans mild:
- Een gevoelige of rode arm op de prikplek
- Wat vermoeidheid, een dag of twee
- Soms lichte spierpijn of een beetje verhoging
Klachten zakken vanzelf. Blijft het hangen, of twijfel je? Bel de praktijk. Bij plotselinge benauwdheid, zwelling in het gezicht of flauwvallen kort na de prik: 112.
Kun je de prik halen als je verkouden bent?
Snotneus zonder koorts? Prik gaat gewoon door. Voel je je echt beroerd of heb je koorts, dan is het slimmer om te verzetten. Even bellen.
Voor kinderen: wat je moet weten
Gezonde kinderen krijgen in Nederland geen standaard oproep voor de griepprik. Alleen bij een medische reden, denk aan bepaalde long- of hartaandoeningen, taaislijmziekte of een verminderde afweer, gebeurt dat wel. Weet je niet zeker of dat voor jouw kind geldt? De huisarts of behandelend kinderarts kent de situatie en kan er iets zinnigs over zeggen.
Wat kun je zelf doen naast de prik?
De prik is één laag bescherming. De andere is nogal saai maar effectief: handen wassen na hoesten, niezen of neus snuiten, hoesten in je elleboog, papieren zakdoekjes eenmalig gebruiken. En thuisblijven als je koorts hebt, zeker als er kwetsbare mensen in je directe omgeving zijn. Grootouders die op de kleinkinderen passen, die kant op denken.
Wanneer contact opnemen met de huisarts
Bel je praktijk als:
- Je twijfelt of je in aanmerking komt
- De uitnodiging uitblijft terwijl je hem verwacht
- Je vragen hebt over combineren met andere prikken
- Klachten na de prik niet vanzelf overgaan
Voel je je nu al flink ziek, met aanhoudende hoge koorts, benauwdheid, verwardheid of pijn op de borst? Wacht dan niet tot de griepprikronde begint. Bel je huisarts, of bij spoed 112. Bij een baby of jong kind met hoge koorts of opvallende sufheid: bel meteen de huisarts of huisartsenpost, ook ’s avonds en in het weekend.