“Mijn snot is groen, moet ik niet even langskomen voor een kuurtje?” Het is een van de vragen die huisartsen week in week uit horen. En het antwoord is bijna altijd nee. De kleur van je snot zegt veel minder over de ernst van je verkoudheid dan de meeste mensen denken.
Hieronder wat de kleuren wél en niet betekenen, en wanneer bellen met de huisarts verstandig is.
Waarom je neus überhaupt slijm maakt
Je neus en luchtwegen produceren dag en nacht slijm. Dat slijm vangt stof, virussen en bacteriën op en houdt de slijmvliezen vochtig. Bij een verkoudheid of griep schakelt die productie een paar tandjes hoger. Vandaar de loopneus, het gesnuit en dat verstopte gevoel.
Slijm bestaat vooral uit water, zouten en eiwitten. Kleur en dikte veranderen tijdens een infectie, en dat hoort gewoon bij hoe je afweer werkt.
Wat de kleuren betekenen
Helder of waterig
Dun, helder slijm hoort bij het begin van een verkoudheid, bij een allergie, of gewoon bij een flinke wind in je gezicht. Het lichaam spoelt de boel door.
Wit of troebel
Wordt het slijm dikker en witter, dan is je neus meestal verstopt geraakt. De slijmvliezen zijn gezwollen, het slijm loopt minder makkelijk weg en droogt wat uit. Typisch beeld een paar dagen in een verkoudheid.
Geel
Geel slijm wil zeggen dat je afweer aan het werk is. Er zitten witte bloedcellen in het slijm die virussen en bacteriën opruimen. Als die cellen afsterven, kleuren ze het snot geel. Een teken dat je lichaam gewoon doet wat het moet doen.
Groen
Groen snot is in feite hetzelfde proces, maar wat verder onderweg. De witte bloedcellen bevatten een stof die het slijm groenig maakt zodra er veel afgebroken cellen bij elkaar komen.
En nu het misverstand uit de wereld: volgens Thuisarts.nl is groen of geel snot op zichzelf geen reden voor antibiotica. Het bewijst niet dat er een bacteriële infectie speelt, en al helemaal niet dat er een kuur bij hoort. De meeste verkoudheden, voorhoofds- en bijholteontstekingen gaan vanzelf over, ook als het snot een paar dagen groen is. Een grote Cochrane-review bevestigt dat antibiotica bij verkoudheid en purulente (etterige) neusklachten geen zinnig effect hebben en wél bijwerkingen geven.
Rood of roze
Een beetje bloed in het slijm komt vaak door geïrriteerde of droge slijmvliezen. Veel gesnoten, verwarming op elf, dat werk. Meestal onschuldig.
Bruin
Bruinig slijm kan oud bloed zijn, of komen door roken of het inademen van stof en vuil.
Zwart
Zwart slijm is zeldzaam. Je ziet het vooral bij rokers of na blootstelling aan veel rook of fijnstof. Houdt het aan zonder duidelijke verklaring, bel dan de huisarts.
Snot zegt niets over verkoudheid, griep of corona
De kleur van je snot verraadt niet wélke infectie je te pakken hebt. Bij een gewone verkoudheid staat de loopneus voorop. Bij griep beginnen de klachten meestal nogal abrupt: koorts, spierpijn, hoofdpijn, bakken moe. Een loopneus kan erbij horen, maar is zelden het eerste wat opvalt. Bij COVID-19 lopen de symptomen flink uiteen en kan de neus ook meedoen.
Wil je een inschatting maken? Kijk naar het geheel. Hoe snel begon het, is er hoge koorts, hoe beroerd voel je je nu echt. De snotkleur helpt je daar nauwelijks bij.
Wat je thuis kunt doen
Bij milde klachten is de basis simpel: rust, voldoende drinken, een rustige omgeving. Verder kan dit helpen:
- Stomen boven een kom warm water. Bij kinderen géén kokend water in verband met brandwondrisico.
- Neusspray of -druppels met zout water om vastzittend slijm wat losser te krijgen.
- Hoofd iets hoger leggen in bed als je neus verstopt zit.
- Paracetamol tegen koorts of pijn als dat nodig is. Houd de bijsluiter aan of overleg met de apotheker, zeker bij kinderen.
Antibiotica werken niet tegen virussen. Bij een gewone verkoudheid of griep doen ze dus niks, welke kleur dat snot ook heeft.
Wanneer je wél even moet bellen
Neem contact op met de huisarts als:
- de klachten langer dan ongeveer tien dagen aanhouden, of weer opflakkeren nadat je al aan het opknappen was;
- je meerdere dagen achter elkaar hoge koorts hebt;
- je hevige pijn hebt in het gezicht, rond de ogen of in een oor;
- een baby jonger dan drie maanden koorts heeft;
- een kind sloom is, slecht drinkt, of je ouderintuïtie zegt dat er iets niet klopt;
- iemand met een kwetsbare gezondheid (hart- of longziekte, verminderde afweer, hogere leeftijd) flink ziek wordt.
Bel direct 112 bij benauwdheid of kortademigheid die snel erger wordt, pijn op de borst, verwardheid, blauwe lippen, of als iemand niet goed meer wakker te krijgen is. Lees in dat geval niet verder. Bel.
En de snotkleur dan?
Als houvast voor hoe ziek je bent, vrijwel waardeloos. Groen of geel snot hoort bij een normaal verlopende infectie. Let liever op het totaalplaatje: hoe voel je je, hoe lang duurt het al, komen er alarmsignalen bij. Twijfel je, of hoort iemand bij een risicogroep? Bel de huisarts, of buiten kantoortijden de huisartsenpost.