Je voelt je beroerd, maar weet niet precies wat er speelt. Word je gewoon verkouden, of komt er een echte griep aan? In de eerste twee dagen zijn er een paar duidelijke verschillen die vaak helpen om richting te bepalen. Een echte diagnose kan alleen een arts stellen, maar het patroon van je klachten zegt al veel.
Hoe begint een verkoudheid meestal?
Een verkoudheid komt vrijwel altijd geleidelijk op. Eerst die kriebel in je keel of neus, iets waarvan je denkt: hm, komt er iets aan? In de uren of dagen daarna komen er andere klachten bij:
- Een loopneus of verstopte neus
- Niezen
- Lichte keelpijn
- Soms een beetje hoesten
- Meestal geen of hooguit lichte verhoging
Je voelt je vervelend, maar functioneren gaat vaak nog. Werken, boodschappen doen, voor de kinderen zorgen: het lukt, alleen met minder energie dan normaal.
Hoe begint griep meestal?
Griep, veroorzaakt door het influenzavirus, valt vaak op door hoe plotseling en heftig het toeslaat. Mensen kunnen achteraf soms bijna het uur aanwijzen. ’s Ochtends nog rondgelopen met het idee dat er iets aankwam, ’s middags plat op de bank onder een deken.
Kenmerkende klachten in de eerste 48 uur:
- Snel oplopende koorts, vaak boven de 38,5 °C
- Spierpijn en gewrichtspijn, soms overal in het lichaam
- Hoofdpijn
- Extreme vermoeidheid en een gevoel van “omvergeblazen” worden
- Droge hoest die vaak later opkomt
- Rillingen of koude rillingen
De neusklachten die bij verkoudheid vooropstaan, zijn bij griep vaak minder prominent, of ze komen pas later opzetten. Griep wordt in huisartsenrichtlijnen doorgaans omschreven als een ziektebeeld dat acuut begint, met koorts en algemene ziekteverschijnselen die het hele lichaam raken.
Het belangrijkste verschil: hoe erg voel je je?
Een praktische vuistregel: bij een verkoudheid ben je hinderlijk ziek, bij griep ben je écht ziek. Wie griep heeft, ligt meestal op bed, niet uit luiheid maar omdat het niet anders gaat. Bij verkoudheid loop je meestal nog rond met een pakje zakdoeken bij de hand.
Ook het tempo verschilt. Verkoudheid sluipt erin over een dag of langer. Griep slaat vaak binnen een paar uur toe.
Koorts als belangrijk signaal
Koorts boven de 38 °C is bij volwassenen ongebruikelijk bij een gewone verkoudheid. Bij griep is koorts juist regel, en die kan flink oplopen. Krijg je er rillingen bij? Dan is de koorts vaak nog aan het stijgen.
Bij kinderen ligt dit iets anders. Zij kunnen ook bij een gewone virusinfectie sneller koorts krijgen. Kijk daarom bij een kind vooral naar het totaalbeeld: hoe alert is het, drinkt het genoeg, en hoe reageert het als de koorts even zakt?
En corona of een andere luchtweginfectie?
De klachten van griep, COVID-19 en soms zelfs een stevige verkoudheid kunnen in de eerste 48 uur op elkaar lijken. Verlies van reuk of smaak wees eerder sterk richting corona, maar met de nieuwere varianten is dat onderscheid vager geworden. Een zelftest kan bij twijfel houvast geven. Welke luchtwegvirussen op dit moment rondgaan, wordt via peilstations bijgehouden en wekelijks in cijfers gepubliceerd.
Wat je zelf kunt doen in de eerste dagen
Voor zowel verkoudheid als milde griep geldt hetzelfde basisadvies:
- Rust nemen, ook als je denkt “het valt wel mee”
- Voldoende drinken, zeker bij koorts
- Warme dranken kunnen keelpijn verlichten
- Blijf thuis om anderen niet te besmetten
- Was je handen regelmatig
Paracetamol kan helpen tegen koorts, hoofdpijn en spierpijn. Volg de dosering op de bijsluiter, of vraag advies aan je apotheker.
Een middel dat een gewone verkoudheid of griep sneller doet overgaan bestaat niet. De meeste mensen knappen vanzelf op: verkoudheid meestal binnen een week, griep vaak in een week tot tien dagen. Die naklap van vermoeidheid kan nog wel wat langer aanhouden.
Wanneer contact opnemen met de huisarts
Voor ouderen, zwangeren, mensen met een chronische ziekte (zoals hart-, long- of nieraandoeningen of diabetes) en heel jonge kinderen kan griep zwaarder verlopen. In deze groepen is het verstandig om laagdrempelig contact op te nemen met de huisarts, ook als de klachten op zich mild lijken. Bij bepaalde risicogroepen kan behandeling zinvol zijn wanneer die vroeg wordt gestart, binnen 48 uur na het begin van de klachten.
Neem daarnaast contact op met de huisarts, of buiten kantooruren met de huisartsenpost, als:
- De koorts langer dan drie dagen aanhoudt of steeds terugkomt
- Je klachten na een week niet verbeteren of juist verergeren
- Je benauwd wordt of pijn op de borst krijgt
- Je verward raakt of suf wordt
- Een baby jonger dan drie maanden koorts heeft
- Een kind slecht drinkt, erg suf is of ontroostbaar huilt
Bij ernstige benauwdheid, blauwe lippen, iemand die niet meer goed aanspreekbaar is, of een kind dat slap wordt of niet wakker te krijgen is: bel direct 112. Niet afwachten, niet eerst nog even opzoeken.
Voor de meeste mensen blijft het gelukkig bij een paar rotdagen op de bank. Warm blijven, veel drinken, en jezelf de tijd gunnen om er weer bovenop te komen.